ध्वजारोहण 2026: सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 ची पवित्र सुरुवात

ध्वजारोहण म्हणजे काय?

ध्वजारोहण म्हणजे ध्वज उभारणे. कुंभमेळ्यात हा धर्मध्वज म्हणजेच भगव्या धार्मिक ध्वजाचा विधी असतो आणि त्यामुळे उत्सवकाळाचा औपचारिक प्रारंभ मानला जातो. नाशिक–त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थ कुंभमेळ्याला भाविक सामान्यतः कुंभमेळा 2027 म्हणतात, कारण मुख्य स्नानदिवस 2027 मध्ये आहेत; हा सोहळा स्नानाच्या तारखांच्या खूप आधीपासून सुरू होणाऱ्या कार्यक्रमांची सुरुवात करतो.

हा ध्वज प्रतीक आहेच, पण संकेतही आहे. येथून कुंभमेळा खऱ्या अर्थाने सुरू होतो: तयारीकडून उत्सवाकडे वाटचाल होते आणि सिंहस्थाची दोन पवित्र केंद्रे — नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर — औपचारिकपणे “खुली” होतात.

ध्वजारोहण 2026 एका दृष्टिक्षेपात

रामकुंड, नाशिक — मुख्य सोहळ्याचे ठिकाण

रामकुंड हा नाशिकमधील सर्वाधिक प्रसिद्ध स्नानघाट आहे — पंचवटी परिसरात गोदावरीवरील आयताकृती कुंड. परंपरेनुसार वनवासात प्रभू रामचंद्रांनी येथे स्नान केले, म्हणूनच विधीस्नान आणि पितरांच्या अस्थिविसर्जनासाठी भाविक याला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान मानतात. गोदावरी आरतीही येथेच होते आणि नाशिकमधील कुंभाची गर्दी येथेच जमते.

नाशिकमधील सोहळा 31 ऑक्टोबर रोजी दुपारी 12:02 वाजता असल्याचे वृत्त आहे. त्याच संध्याकाळी घाटावर मोठी गोदावरी आरती नियोजित आहे; वृत्तांनुसार सुमारे 6,000 ते 6,500 सहभागी असतील, त्यातील अनेक आदिवासी समुदायातील.

कुशावर्त तीर्थ, त्र्यंबकेश्वर — दुसरे ठिकाण

नाशिक शहरापासून सुमारे 28–30 किमी अंतरावरील त्र्यंबकेश्वर येथे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक मंदिर आहे, तसेच कुशावर्त हे पवित्र कुंड आहे, जिथे त्र्यंबकेश्वरचे कुंभस्नान होते. गोदावरीचा उगम ज्या ब्रह्मगिरीजवळ मानला जातो त्याच्या पायथ्याशी हे आहे. सिंहस्थ दोन्ही ठिकाणी साजरा होतो, म्हणून ध्वजारोहण एकाच दिवशी दोन्ही ठिकाणी होते.

प्रमुख पाहुणे: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 21 ऑक्टोबर 2026 रोजी राष्ट्रपती भवनात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना ध्वजारोहणासाठी निमंत्रण दिले आणि त्यांनी ते स्वीकारल्याचे वृत्त आहे. महाराष्ट्राच्या लोकभवनने 31 ऑक्टोबरला त्या उपस्थित राहणार असल्याचे कळवले आहे. ध्वजारोहणाशिवाय गोदावरी आरती, कुंभमेळा प्राधिकरणाच्या संकेतस्थळाचे अनावरण, कुंभमेळा गीताचे प्रकाशन आणि स्मरणार्थ टपाल तिकीट व पुस्तक यासाठीही राष्ट्रपतींना निमंत्रित केल्याचे वृत्त आहे.

राष्ट्रपतींच्या भेटीमुळे इतरांसाठी दिवसाचे गणित बदलते — सुरक्षा कडे, मर्यादित प्रवेश आणि रस्ते बंद. म्हणूनच नाशिकमध्ये येण्याचा विचार करणाऱ्यांसाठी पुढील भाग महत्त्वाचे आहेत.

हा सोहळा का महत्त्वाचा आहे

• आध्यात्मिक संकेत — धर्मध्वज धर्म, श्रद्धा आणि कुंभ परंपरेच्या सातत्याचे प्रतीक आहे.
• उत्सवाची सुरुवात — सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा औपचारिक प्रारंभ; स्नानाच्या तारखा, मिरवणुका आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम पुढील महिन्यांत होतात.
• संत आणि भाविक एकत्र — आखाड्यांचे प्रमुख, संत, अधिकारी आणि भाविक सोहळ्यात सहभागी होतात किंवा तो पाहतात.

कुंभमेळ्याची अधिक पार्श्वभूमी हवी असल्यास आमची ध्वजारोहणाची आधीची माहिती वाचा; त्यात सोहळा, वेळापत्रक आणि सिंहस्थ काळाची माहिती आहे.

30–31 ऑक्टोबरला नाशिकमध्ये असाल तर हे लक्षात ठेवा

• 31 ऑक्टोबरला रामकुंडातील प्रवेश मर्यादित असण्याची शक्यता आहे. वृत्तांनुसार सामान्य भाविकांना रामकुंड परिसरात प्रवेश दिला जाणार नाही; तो निमंत्रित पाहुण्यांसाठी राखीव आहे आणि घाटांच्या परिसरात 80,000 ते 1 लाख लोक अपेक्षित आहेत.
• मध्यवर्ती रस्त्यांवर वाहनबंदी — रामकुंड आणि पंचवटी परिसरात सकाळपासून; प्रवासापूर्वी नाशिक वाहतूक निर्बंध मार्गदर्शक वाचा.
• आधी मिरवणूक. 30 ऑक्टोबरला धर्मध्वज शहरातून फिरवला जातो — धर्मध्वज मिरवणूक मार्गदर्शक.
• त्र्यंबकेश्वरसाठी वळसा. नाशिक–त्र्यंबकेश्वर नेहमीचा रस्ता सोहळ्याच्या काळात बंद असल्याचे वृत्त आहे; वळवलेल्या मार्गाने अंतर वाढते.
• प्रवेश मिळाला नाही तरी कुंभ चुकत नाही. सिंहस्थ अनेक महिने चालतो; मुख्य स्नानदिवस नंतर येतात आणि तेव्हा सहभागी होण्यास अधिक जागा असते.

सोहळ्याभोवतीच्या महत्त्वाच्या तारखा