लक्ष्मी मातेची आरती (ॐ जय लक्ष्मी माता): बोल, अर्थ आणि आरती कशी करावी
“ॐ जय लक्ष्मी माता” आरती देवनागरीत, प्रत्येक कडव्याचा अर्थ, आरतीचे ताट आणि दिवाळी 2026 ला आरती कशी करावी, टप्प्याटप्प्याने.
लक्ष्मीची सर्वाधिक गायली जाणारी आरती “ॐ जय लक्ष्मी माता” आहे, जी लक्ष्मीपूजनाच्या शेवटी देवीसमोर तेवता दिवा ओवाळताना म्हटली जाते. दिवाळी 2026 ला नाशिकमध्ये लक्ष्मीपूजनाचा मुहूर्त रविवार, 8 नोव्हेंबर रोजी संध्याकाळी 6:22 ते 8:22 आहे (Drik Panchang, IST). या पानावर संपूर्ण आरती देवनागरीत, प्रत्येक कडव्याचा अर्थ आणि आरती करण्याची टप्प्याटप्प्याची विधी दिली आहे.
शेवटचे अद्यतन: 3 नोव्हेंबर 2026
आरती म्हणजे काय आणि ती का म्हणतात?
आरती हा भक्तीचा विधी आहे ज्यात देवासमोर तेवता दिवा ओवाळला जातो, स्तुतीचे गीत म्हटले जाते आणि घंटा वाजवली जाते. तो पूजेचा समारोप आहे: अर्पणानंतर भक्त प्रकाश आणि गाण्याने देवाचे आभार मानतात. मग ज्योत सर्वांकडे नेली जाते आणि प्रत्येक जण हातांनी तिची ऊब घेऊन डोळ्यांना लावतो. आरती म्हणजे कृतज्ञता आणि एकत्र येणे, आणि सहसा संपूर्ण कुटुंब त्यात सहभागी होते.
लक्ष्मीच्या आरतीचे बोल: “ॐ जय लक्ष्मी माता”
ही हिंदीतील पारंपरिक आरती आहे आणि महाराष्ट्रातील अनेक घरांतही म्हटली जाते. प्रत्येक कडव्यानंतर “ॐ जय लक्ष्मी माता…” ही टेक पुन्हा म्हटली जाते. वेगवेगळ्या प्रदेशांत आणि छापील पुस्तकांत थोडे वेगळे पाठ आहेत, म्हणून तुमच्या कुटुंबाच्या आरती-पुस्तकात फरक असेल तर तेच पाळा. महाराष्ट्रीय घरांत मराठी महालक्ष्मी आरतीही म्हटली जाते; तिचा अचूक पाठ पडताळता न आल्याने आम्ही तो येथे देत नाही — तुमच्या घरातील आरती-संग्रह पाहा.
| आरती (देवनागरी) | अर्थ |
|---|---|
| ॐ जय लक्ष्मी माता, मैया जय लक्ष्मी माता। तुमको निसदिन सेवत, हर विष्णु विधाता॥ | लक्ष्मी मातेचा जयजयकार. हर (शिव), विष्णू आणि विधाता (ब्रह्मा) रात्रंदिवस तुझी सेवा करतात. |
| उमा, रमा, ब्रह्माणी, तुम ही जग माता। सूर्य चन्द्रमा ध्यावत, नारद ऋषि गाता॥ | तू उमा, रमा आणि ब्रह्माणी आहेस, जगाची माता; सूर्य आणि चंद्र तुझे ध्यान करतात आणि नारद ऋषी तुझे गुणगान करतात. |
| दुर्गा रूप निरंजनी, सुख सम्पत्ति दाता। जो कोई तुमको ध्यावत, ऋद्धि-सिद्धि धन पाता॥ | निर्मल दुर्गारूपात तू सुख आणि संपत्ती देणारी आहेस. भक्ती परंपरा सांगते की जो तुझे ध्यान करतो त्याला ऋद्धी-सिद्धी आणि धन प्राप्त होते. |
| तुम पाताल निवासिनी, तुम ही शुभदाता। कर्म-प्रभाव-प्रकाशिनी, भवनिधि की त्राता॥ | तू पाताळात निवास करतेस आणि सर्व शुभ देतेस. तू कर्मांचा प्रभाव प्रकाशित करतेस आणि भवसागरातून तारणारी आहेस. |
| जिस घर में तुम रहती, तब सब सद्गुण आता। सब सम्भव हो जाता, मन नहिं घबराता॥ | ज्या घरात तू राहतेस तेथे सर्व सद्गुण येतात; सर्व काही शक्य होते आणि मनात भीती राहत नाही. |
| तुम बिन यज्ञ न होते, वस्त्र न कोई पाता। खान-पान का वैभव, सब तुमसे आता॥ | तुझ्याशिवाय यज्ञ होत नाहीत आणि कोणाला वस्त्र मिळत नाही; खाण्यापिण्याचे सर्व वैभव तुझ्यामुळेच येते. |
| शुभ-गुण मन्दिर सुन्दर, क्षीरोदधि जाता। रत्न चतुर्दश तुम बिन, कोई नहिं पाता॥ | तू शुभ गुणांचे सुंदर मंदिर आहेस, क्षीरसागरातून प्रकट झालीस. तुझ्याशिवाय समुद्रमंथनाची चौदा रत्ने कोणालाही मिळत नाहीत. |
| महालक्ष्मी जी की आरती, जो कोई नर गाता। उर आनन्द समाता, पाप उतर जाता॥ | जो कोणी महालक्ष्मीची ही आरती गातो त्याच्या हृदयात आनंद भरतो आणि त्याची पापे उतरतात. |
धन मिळण्याबद्दलची ओळ भक्तीची स्तुती आणि श्रद्धेचे वचन आहे; ती कोणत्याही परिणामाची हमी नाही.
आरती थोडक्यात: ती काय सांगते
आरती तीन रूपांत लक्ष्मीची स्तुती करते. पहिले, जगाची माता म्हणून, जी उमा, रमा आणि ब्रह्माणीशी एकरूप आहे आणि त्रिदेवांकडून सेवित आहे. दुसरे, कल्याण देणारी म्हणून, जिच्या असण्याने घरात सद्गुण येतात आणि मन निर्भय राहते. तिसरे, वैभवाचा स्रोत म्हणून, जिच्याशिवाय अन्न, वस्त्र आणि समुद्रमंथनाची चौदा रत्ने मिळत नाहीत. या दृष्टीने आरती ही घराचे पोषण करणाऱ्या गोष्टींबद्दलची कृतज्ञतेची प्रार्थना आहे.
लक्ष्मीची आरती कशी करावी: टप्प्याटप्प्याने
- आधी पूजा पूर्ण करा. फुले, नैवेद्य आणि मंत्र अर्पण करा, मग आरतीची तयारी करा.
- आरतीचे ताट तयार करा ज्यात तुपाचा तेवता दिवा, कापूर, घंटा, कुंकू, तांदूळ आणि फुले असतील.
- कुटुंबाला एकत्र करा. सर्वांनी मूर्तीसमोर उभे राहावे आणि शक्य असेल तर गाण्यात सहभागी व्हावे.
- घंटा वाजवून गाणे सुरू करा. ताट उजव्या हातात धरून “ॐ जय लक्ष्मी माता” म्हणा.
- दिवा घड्याळाच्या दिशेने ओवाळा देवीसमोर, साधारणपणे तीन, पाच किंवा सात वेळा, किंवा तुमच्या कुटुंबाच्या रीतीनुसार.
- ज्योत सर्वांना द्या. ताट सर्वांकडे न्या आणि प्रत्येकाने ऊब घेऊन डोळ्यांना लावावी.
- समारोप फुले वाहून आणि नमस्कार करून करा, मग प्रसाद वाटा.
आरती ताटाचे साहित्य
- पितळी किंवा चांदीचे ताट (आरतीचे ताट)
- कापसाच्या वातीसह तुपाचा दिवा, किंवा कापराची वडी
- लहान घंटा
- कुंकू आणि अक्षता (तांदूळ)
- ताजी फुले आणि लहान हार
- ताट तापले तर धरण्यासाठी कापड
- आरतीनंतर वाटण्यासाठी प्रसाद (मिठाई आणि फळे)
दिवाळी 2026 ला आरती केव्हा म्हणावी
| वेळ (IST, नाशिक) | टप्पा |
|---|---|
| संध्याकाळी 5:57 | प्रदोष काळ सुरू — पणत्या लावा आणि ताट तयार करा |
| संध्याकाळी 6:22 | लक्ष्मीपूजन मुहूर्त सुरू — संकल्प, गणेशपूजन, मग लक्ष्मी आवाहन |
| सुमारे संध्याकाळी 7:45–8:15 | आरती, पूजा पूर्ण झाल्यावर मुहूर्ताच्या शेवटाजवळ |
| रात्री 8:22 | मुहूर्त संपतो — ज्योत सर्वांना द्या आणि प्रसाद वाटा |
संपूर्ण संध्याकाळचे नियोजन आमच्या लक्ष्मीपूजन 2026 मार्गदर्शकमध्ये आहे.
लक्ष्मीच्या इतर प्रार्थना
- लक्ष्मी बीज मंत्र: “ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः”
- लक्ष्मी गायत्री: “ॐ महालक्ष्म्यै च विद्महे, विष्णुपत्न्यै च धीमहि, तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात्”
- पूजेपूर्वी गणेश: “ॐ गं गणपतये नमः”
- काही कुटुंबे श्रीसूक्त किंवा महालक्ष्मी अष्टकही वाचतात; गुरुजींना विचारा.
कुटुंबासोबत आरती म्हणा
- छापील प्रत किंवा बोल असलेला फोन जवळ ठेवा, म्हणजे मुले आणि पाहुणेही सोबत म्हणू शकतील.
- सावकाश म्हणा; उद्देश एकत्र येणे आहे, सादरीकरण नाही.
- ताट स्थिर धरा आणि ज्योतीजवळ पडदे किंवा लोंबणारे हार नसावेत.
- मुले घंटा वाजवू शकतात आणि प्रसाद आणू शकतात.
- चाल येत नसेल तर काळजी करू नका: श्रद्धेने बोल वाचणेही पुरेसे आहे.
संबंधित दिवाळी लेख
लक्ष्मीपूजन 2026 मुहूर्त आणि विधी, समृद्धीच्या पारंपरिक रूढी आणि दिवाळी 2026 दिनदर्शिका वाचा.
Frequently Asked Questions
लक्ष्मीची सर्वात लोकप्रिय आरती कोणती?
“ॐ जय लक्ष्मी माता” ही लक्ष्मीमातेची सर्वाधिक म्हटली जाणारी आरती आहे आणि दिवाळीला लक्ष्मीपूजनाच्या शेवटी म्हटली जाते.
“ॐ जय लक्ष्मी माता” चा अर्थ काय?
ती लक्ष्मीला जगाची माता, शिव-विष्णू-ब्रह्मा यांनी सेवित, कल्याण आणि वैभव देणारी म्हणून स्तवते आणि म्हणते की ती गाणाऱ्याचे हृदय आनंदाने भरते. कडव्याप्रमाणे अर्थ वर दिला आहे.
दिवाळी 2026 ला लक्ष्मीची आरती केव्हा म्हणावी?
लक्ष्मीपूजनाच्या शेवटी, रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी नाशिकमध्ये संध्याकाळी 6:22 ते 8:22 या मुहूर्तात (Drik Panchang).
आरतीत दिवा किती वेळा ओवाळतात?
कुटुंबे साधारणपणे तीन, पाच किंवा सात वेळा घड्याळाच्या दिशेने ओवाळतात; तुमच्या कुटुंबाची रीत पाळा.
संपूर्ण आरती पाठ असणे आवश्यक आहे का?
नाही. पुस्तकातून किंवा फोनवरून श्रद्धेने वाचणे पुरेसे आहे आणि संपूर्ण कुटुंब सोबत म्हणू शकते.
लक्ष्मीची मराठी आरती आहे का?
होय. अनेक महाराष्ट्रीय घरांत कुटुंबाच्या आरती-संग्रहातील मराठी महालक्ष्मी आरती म्हटली जाते, आणि हिंदी “ॐ जय लक्ष्मी माता” ही देखील मोठ्या प्रमाणात म्हटली जाते.
Sources
Ready to plan your Kumbh Mela trip?
Book hotels, parking, and event passes near Ramkund in one AI chat.
